بررسی تمرین‌‌‌های نوشتاری کتاب‌‌‌های نگارش فارسی پایه‌‌‌‌های چهارم و پنجم ابتدایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه آموزش زبان انگلیسی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665 تهران، ایران

چکیده

پیشینه و اهداف: در پژوهش حاضر، به مطالعۀ تمرین‌‌‌های نوشتاری کتاب‌‌‌های نگارش فارسی پایه‌‌‌های چهارم و پنجم ابتدایی پرداخته شده است. روش‌ها‌: ابتدا فعالیت‌‌‌های نوشتاری در 15 زیرمقولۀ مختلف دو نوع عمدۀ تمرین‌‌های دریافتی و تولیدی طبقه‌‌بندی شد. سپس فراوانی و درصد رخداد تمرین‌‌‌ها در کتاب‌‌های درسی برای بررسی و تحلیل مشخص گردید. بنابراین این پژوهش به‌‌‌صورت توصیفی-تحلیلی انجام یافته است. یافته‌ها: بررسی داده‌‌ها نشان داد که 43/69 درصد از تمرین‌‌‌های کتاب‌‌‌‌های نگارش فارسی به تمرین‌‌‌های از نوع دریافتی اختصاص یافته است؛ درصورتی که این کتاب‌‌‌ها برای آموزش مهارت نوشتن طراحی شده‌‌‌اند که خود یک مهارت تولیدی است. هرچند طراحی تمرین‌‌‌های دریافتی در آموزش زبان، مقدم بر طراحی تمرین‌های تولیدی است؛ اما توازن در طراحی و تدوین هر دو نوع تمرین‌‌های دریافتی و تولیدی در تهیه محتوا، بایستی مورد عنایت مؤلفان کتاب‌‌‌های درسی قرار گیرد. نتیجه‌گیری: تحلیل آمار استنباطی داده‌‌ها نیز نشان داد که رابطۀ بین تمرین‌‌‌های نوشتاری در کتاب‌‌های نگارش فارسی پایه‌‌های چهارم و پنجم معنادار است و فراوانی تمرین‌‌های تولیدی با ارتقاء پایه تحصیلی و دانش زبانی دانش‌‌آموزان، افزایش یافته است. همچنین با توجه به اهمیت تمرین مهارت خواندن پیش از مهارت نوشتن، لازم است به تمرین‌‌های از نوع درک‌‌مطلب و خلاصه یا کوتاه‌‌‌‌نویسی متن، در تألیف کتاب‌‌های نگارش فارسی توجه ویژه‌‌ای شود. یافته‌ها و نتایج پژوهش حاضر می‌‌تواند در هر دو حوزۀ تألیف و تدریس برای مؤلفان و معلمان مفید واقع شود.

کلیدواژه‌ها


اکبری‌‌‌‌شلدره، فریدون، قاسم‌‌‌‌پورمقدم، حسین، بهروان، نازیلا و میرایی‌‌‌آشتیانی، مهتاب. (1401). نگارش فارسی، پنجم دبستان. تهران: سازمان پژوهش و برنامه‌‌‌ریزی آموزشی.
اکبری‌‌‌‌شلدره، فریدون و نجفی‌‌‌پازکی، معصومه. (1401). نگارش فارسی، چهارم دبستان. تهران: سازمان پژوهش و برنامه‌‌‌ریزی آموزشی.
حسنی‌‌‌آبیز، زهرا. (1388). ارزشیابی برنامه، کارکرد آموزگاران و دستاوردهای دانش‌‌‌‌آموزان پایه‌‌‌ی پنجم در               درس نگارش از دیدگاه سازایی‌‌‌گرایی (پایان‌‌‌نامه‌‌‌ی کارشناسی ارشد)، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.
حیدری، عبدالحسین. (1399). تحلیل محتوای کتاب‌‌‌های نگارش فارسی دورۀ دوم ابتدایی براساس پیوستار نوشتن. پژوهش‌‌‌‌‌‌نامۀ آموزش زبان فارسی به غیرفارسی‌‌زبانان، 9 (2)، 113-87.
دانای‌‌‌طوس، مریم و کیامنش، علیرضا. (1388). رویکردهای نظری زیربنای تعریف سواد: شواهدی از برنامۀ                   درسی کشورهای آمریکا، کانادا، انگلستان، سنگاپور، سنگال، اندونزی و ایران. فصلنامۀ نوآوری‌‌های آموزشی، 31، 100-75.
دانشگر، مریم. (1396). مهارت‌‌‌های دانش‌‌‌آموختگان دورۀ متوسطه با محوریت درس زبان و ادبیات فارسی                   (مطالعۀ موردی شهر تهران). جستارهای زبانی، 8 (1)، 256-231.
زندی، بهمن. (1394). روش تدریس زبان فارسی در دوره‌‌‌ی دبستان. تهران: سمت.
مطلق، عادله؛ خادمی، ملوک و دانشگر، مریم. (1398). بررسی آموزش نوشتن در کتاب‌‌‌های درسی آموزش زبان فارسی و نگارش دورۀ ابتدایی بر مبنای رویکرد فرآیندمحور و برنامۀ قصدشده. فصلنامۀ زبان‌‌‌پژوهی،11 (32)، 48-27.
 
Akbari Sheldareh, F., Ghasempour Moghaddam, H., Behravan, N. & Mirai Ashtiani, M. (2022). Persian writing, fifth primary school. Tehran, Iran: Research and educational planning organization. [In Persian].
Akbari Sheldareh, F. & Najafi Pazoki, M. (2022). Persian writing, fourth  primary school. Tehran, Iran: Research and educational planning organization . [In Persian].
Danaye Tusi, M. & Kiyamanesh, A. ( 2009). Theoretical approaches to the definition of literacy:  evidence from the curriculum of the United States, Canada, England, Singapore, Senegal,  Indonesia and Iran. Educational innovations, 31, 75 -100.[In Persian].
Daneshgar, M. (2017). High school graduates’ skills in the middle  school  of  Persian language  and literature (case study of Tehran). Language Queries, 8(1), 231-256. [In Persian].
Hartanti, D. (2011). Implementing Guided Writing To Improve Students’ Writing Skill In
        Narrative Text. Undergraduate Thesis, English Department, Sebelas Maret University.
Hassani Abiz, Z. (2009). Evaluation of  teachers’ function  and  achievements  of  fifth grade  students in the course of writing from the constructivism perspective (Master thesis). Alzahra University, Tehran, Iran  [In Persian]. 
Hedge, T. (1988).  Writing. Oxford: Oxford University Press.
Heydari, A. (2020). Analyzing the writing tasks of Persian writing textbooks used at primary schools (4th, 5th and 6th grades) based on the writing continuum. JTPSOL, 9 (2), 87-113. [In Persian].
Motlagh, A., Khademi, M., & Daneshgar, M. (2019). Study of Writing Instruction in Reading and Writing Textbooks of Primary School Based on the Process Approach and the Intended  Curriculum. Scientific journal of Language research, 11, (32), 27-48. [In Persian].
Nation, I. S. P. (2013). Learning Vocabulary in Another Language (2nd ed.). Cambridge: Cambridge University Press.
Thornberry, S. (2002). How to teach vocabulary. England: Pearson Education Limited.
Verghase, C. P. ( 1989). Teaching English As A Second language. Okhla Industrial area,
        New Delhi: Sterling Publishers.
Zamel,  V. (1976). Teaching composition in the ESL classroom: What we can learn from
         research in the teaching  of  English. TESOL Quarterly, 10, 1, 67-76.
Zandi, B. (2015). Persian language teaching method in primary schools. Tehran: SAMT. [In Persian].