نقش هنر به‌عنوان کاتالیزور نوآوری در برنامه درسی STEAM :تحلیلی بر کارکردهای تربیتی و شناختی در آموزش عمومی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری مطالعات برنامه درسی ، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران .

10.48310/jcdr.2025.20277.1212

چکیده

پیشینه و اهداف: در پاسخ به چالش‌های نظام آموزشی قرن بیست‌و‌یکم، رویکرد میان‌رشته‌ای STEAM به عنوان یک چارچوب نوآورانه، تلفیق علوم، فناوری، مهندسی، هنر و ریاضیات را پیشنهاد می‌دهد. هدف این مقاله، بررسی ابعاد تربیتی، شناختی و خلاقانه ادغام هنر در برنامه درسی STEM در آموزش ابتدایی و متوسطه است. روش‌ها‌: روش پژوهش به‌صورت تحلیلی-توصیفی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای و بررسی مقالات معتبر علمی انجام شده است. یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد که ادغام هنر در حوزه‌های علمی، ضمن تعمیق یادگیری و ارتقای تفکر انتقادی، موجب تقویت مهارت‌های حل مسئله، پرورش تفکر واگرا، افزایش درک زیبایی‌شناختی و ارتقای انگیزش یادگیرندگان می‌شود. همچنین، بررسی نمونه‌های موفق بین‌المللی، اثربخشی بالای این رویکرد را در تربیت نسل خلاق و مسئله‌محور تأیید می‌کند. نتیجه‌گیری: رویکرد STEAM با تأکید بر نقش هنر، می‌تواند به طراحی تجربه‌های یادگیری معنادار، الهام‌بخش و نوآفرین منجر شود. در این راستا، با وجود برخی موانع اجرایی، پیشنهادهایی برای پیاده‌سازی مؤثر این رویکرد در نظام آموزشی کشور ارائه شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


Ebrahimi-Manesh, M. R., et al. (2023). STEM education. Mashhad: Aristotle. (in Persian)
Ehsan Nouri, P., Tambaheed, L., Qanavati, Sh., & Naseri-Rad, Gh. (2023). From textbook education to entrepreneurship with STEM in junior high schools. Third International Conference on New Research and Achievements in Science, Engineering and New Technologies. (in Persian)
Ahmadi, E. (2023). Examining the importance of STEM approach in education. Sixteenth National Conference on Management and Humanities Research in Iran, Tehran. (in Persian)
Tambaheed, N., & Nasrolleh Nejad, H. (2022). STEM as a bridge between education and entrepreneurship. First International Conference and Fourteenth National Conference on Education, Tehran. (in Persian)
Jalilian, B. (2024). New educational approaches in schools. Mashhad: Aristotle. (in Persian)
Sarli, K., Maramai, S., & Najafpour, R. (2024). New approaches to blended learning. Tehran: Ba Man Publications. (in Persian)
Azizkhani, S. (2024). Improving the classroom through new strategies. Arak: Qalam and Farhang. (in Persian)
Alavi, M. (2023). Motivational psychology of students in STEM education. Mashhad: Aristotle. (in Persian)
Kaya-Capucci, S., & Peters-Burton, A. (2024). Enhancing entrepreneurial mindset through science, technology, engineering and mathematics (STEM) education (A. Azizi, Trans.). Shiraz: Navid Shiraz. (in Persian)
Kadkhoda, A. M., Ahmadi, F., & Hamidi, F. (2022). The effectiveness of science education with a STEM approach on students' problem-solving skills. 7th National Conference on Innovation and Research in Management, Psychology and Education, Tehran. (in Persian)
Kia, F., & Parsai, S. (2024). Innovative education: New approaches in primary education. Hamedan: Ideh Bookstore. (in Persian)
Mirzaei, F., et al. (2019). Psychology of learning: With emphasis on new educational approaches (M. Yousefvand, Scientific Ed.). Sanandaj: No Bayan. (in Persian)
Hazan, O., et al. (2010). Integrated management of STEM education (Science, Technology, Engineering, Mathematics) (H. Balochi, M. Sotoudeh-Moghaddam, & R. Eslaminejad, Trans.). Mashhad: Zarih Aftab Cultural, Artistic and Publishing Institute. (in Persian)
Hashemipour, M., et al. (2013). New strategies for modern learning (Integrating artificial intelligence with education in schools) (H. Ashouri, Ed.). Tehran: Tasnim Noor Iranian Research Group on Fundamentals and Native Economic Models, Qashed Publishing. (in Persian)
Baybee, R. (2010). Advancing STEM education: A 2020 vision. Publisher not specified.
Capraro, R. M., & Corlu, M. S. (2013). Changing views on assessment of project-based learning in STEM. In R. M. Capraro, M. M. Capraro, & J. Morgan (Eds.), STEM project-based learning: An integrated science, technology, engineering, and mathematics (STEM) approach (pp. 109–118). Rotterdam: Sense Publishers.
Capraro, R. M., Capraro, M. M., & Morgan, J. (2013). STEM project-based learning: An integrated science, technology, engineering, and mathematics (STEM) approach. Rotterdam: Sense Publishers.
Carter, V. R. (2013). Defining characteristics of integrated STEM curriculum in K–12 education (Unpublished doctoral dissertation). University of Arkansas.
Cetin, A. (2020). An investigation of project-based STEM education in primary school. International Online Journal of Education and Teaching, 7(3), 811–825.
Chang, H. Y., Chu, M. H., & Chou, P. C. (2016). How project-based STEM education improves student learning. International Journal of Science and Mathematics Education, 13, 1089–1113. https://doi.org/10.1007/s10763-014-9542-3
Chen, L. (2023). Fostering creativity through interdisciplinary STEAM projects: A case study in a Taiwanese high school. Journal of Creativity in Education, 31(1), 112–125.
Cheng, Y. C. (2021). [Title missing]. Publisher or Journal name missing.
Chok-Lim, L. G. (2008). Integrating technology in science project-based learning. Innovations in Education and Teaching International, 45(1), 55–65. https://doi.org/10.1080/14703290701757450
Corlu, M. A., & Aydin, E. (2016). Evaluation of learning outcomes through integrated STEM projects. International Journal of Education in Mathematics, Science and Technology, 4(1), 20–29. https://doi.org/10.18404/ijemst.95757
Hijab, A., et al. (2024). Title of the article. Journal name, volume(issue), pages. (details needed)
Johnstone, R. D., MacDonald, A., & Quance, B. (1977). The school as a center of inquiry. Toronto: Ontario Institute for Studies in Education.
Kallen, D., Lange, A., & Rutkowski, D. (2018). Arts-rich education: Learning and teaching for 21st-century creativity. European Journal of Education, 53(1), 28–43.
Kopfalová, J. (2006). Project-based teaching. Prague: Fortuna.
Koulazoglou, A., Kollias, V., & Makri-Botsari, E. (2013). The development of teacher competencies for implementing cross-curricular approaches in science teaching. Journal of Science Education, 14(3), 45–56.
McClure, L., Sonak, B., & Suen, H. K. (1999). Concept map assessment of classroom learning: Reliability, validity, and logistical practicality. Journal of Research in Science Teaching, 36(4), 475–492.
Morgil, I., Seyhan, H. G., Alsan, E. U., & Temel, S. (2008). The effect of web-based project applications on students’ attitudes towards chemistry. Turkish Online Journal of Distance Education, 9(2), 220–237.
Morrison, J., Frost, J., Gotch, C., McDuffie, A. R., Austin, B., & French, B. (2021). Teachers' role in students' learning at a project-based STEM high school: Implications for teaching and learning. Journal name and page numbers missing.